Saç Kılı Oluşumu

Saç kılı oluşumu Bulb’da bulunan matriks hücreleri ile başlar. Vasküler dolaşım epidermal papilla hücrelerini besler ve oksijen almalarını sağlar. Papilla saç büyümesi için temel ve yaşamsal fonksiyonları yerine getirir. Matriks dermal papilla ile yakın ilişkidedir. Matrikste mitotik faaliyet sonucunda korteks, kütikul, dış ve iç kök kılıfları ve saçın şaftı meydana gelir. Her bir kıl folikülüne sebase bez kanalı açılır. Sebase bezin altından geçen erektör pili kası bir tümseğe yapışır. Bu tümseğin altında kalan bölüm kılın alt bölümü olarak adlandırılır.

Saç büyümesine etki eden faktörler: Genetik program, hormonal faktörler (tiroid ve cinsellik hormonları) ve çevresel etkenler (hava sıcaklığı, iklim, güneş ışığı v.b.) şeklinde sıralanabilir.

Yapısal olarak insanda üç tür saç (kıl) görülmektedir

•Terminal kıl; uzun, pigment ve medullası olan kıllardır. Kafada ve bazı özel vücut bölgelerinde ortaya çıkar. Kafadaki saçlar buna örnek gösterilebilir.

• Tüy (Vellüs kıl); cildin farklı yerlerinde bulunabilir. Kısa, ince, yumuşak, pigmentsiz ve medullasız kılardır. Saç olabilmesi için gerekli olan özden ve pigmentten yoksundur. İki santimetreden daha fazla uzamaz.

• İntermediat kıl (Ara form); Terminal ve vellüs kıl arasındaki medullası olan ve orta derecede pigmente kıllardır.

Saç follükül siklüsü:

Doğumda insan vücudunda 5 milyon folikül vardır. Daha sonra herhangi bir follükül gelişmez. Follüküller bir birini takip eden üç evreli bir döngüye sahiptir.

1-Anagen Evre (büyüme fazı): Saç folikül siklusun büyüme fazı olup aktif dönemdir ve 3 ila 7 yıl arasında sürer. Bu evre üzerinde fibroblast büyüme faktörü 7 (FGF 7) , FGF 5 , EGF ve insülün benzeri büyüme faktötürün 1 (IGF 1) önemli etkileri mevcuttur. Protein sentezi ve keratinizasyonun hızlı olduğu evredir.

2-Katagen Evre (involüsyon fazı):

Dejeneratif ve geçiş dönemidir, 3 hafta sürer

3- Telogen Evre (dinlenme fazı):




Dinlenme dönemidir, 3 ay kadar sürer. Bu evrede saç tarama veya yıkanma sırasında dökülür

Kafa derisinde foliküllerin % 84-90’ü Anagen evrede bulunur ve sağlıklı saç evresidir. Anagen evrede mitotik faaliyetlerin yoğun bir şekilde gerçekleştiği dönemdir. Bu dönemde kıl matriksi iç ve dış kök kılıflarının iyi gelişmiş olması dikkat çeker. Anagen evrenin sonunda programlanmış hücre ölümü (apoptozis) ile bir dizi morfolojik ve moleküler değişim olur. Apoptozisin başlaması ile birlikte ortaya çıkan bu dejeneratif değişim evresi Katagen evredir.

Foliküllerin % 1 Katagen evrededir. Katagen fazda pigment yapımı azalır ve kıl incelmeye başlar, fibröz kıl kök kılıfında kalınlaşma saptanır. Katagen evrenin sonunda kıl dinlenme dönemine girer ki bu Telogen evredir. Kafa derisinde foliküllerin % 10-15’i Telogen evrede bulunur.

Telogen saç epiteliyal bir kılıfla çevrilmiş keratinize bir sarmal biçimindedir. Telogen evrede club hair oluşur, bu ölü saçtır ve dökülür (günde 60-100 tel) ve bu evre 2-3- ay kadar sürer. Daha sonra yeniden Anagen evre başlar. Yaşam boyunca bu şekilde saç 10-20 siklus geçirir. Saç folikülü siklusu üzerinde androjenler, östrojenler, glukokordikoidler, büyüme, prolaktin, tiroid hormonlarının ve retinoidlerin etkisi bulunduğu bildirilmektedir. Saç kaybının olmaması için bu fazların bir denge içinde olması gerekir.